Blog Image

 

 

12 Mart 2020 tarihinde “Pandemi” olarak ilan edilmiş olan COVİD-19 adlı solunum yolu ile belirtilerini gösteren salgın hastalık 11 Mart 2020 tarihinden itibaren Türkiye’de etkisini göstermeye başlamıştır. Bunun üzerine ülkemizde diğer ülkeler gibi salgının etki alanını ve bulaşma hızını azalmak amacıyla hemen hemen her alanda birçok önlem almaya başlamıştır.

Tüm bu önlemler neticesinde çalışma hayatında da bazı önemli değişiklikler meydana gelmiş olup birçok işyeri zorlayıcı nedenlerle kapanmak durumunda kalmıştır.

Bu bilgi notunda Nisan Ayı itibariyle uygulanma imkanı olan “Toplu Ücretli İzin” kavramına yönelik bilgiler yer almaktadır.

1- TOPLU ÜCRETLİ İZİN HAKKI NEDİR?

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nin 10. Maddesinde “İşveren veya işveren vekili Nisan ayı başı ile Ekim ayı sonu arasındaki süre içinde, işçilerin tümünü veya bir kısmını kapsayan toplu izin uygulayabilir.” ifadesine yer vermek suretiyle tüm ve/veya bazı işçilerin işverence toplu izne çıkarılmasına olanak tanınmıştır.

Koronavirüs (COVİD-19) salgınını nedeni ile İşyerini zorunlu ve/veya zorlayıcı nedenlerle kapatan ve/veya faaliyetlerini azaltan İşverenler için de Nisan ayı itibariyle çalışanlarına toplu izin verme imkanı doğmuştur.

Dolayısıyla, işverenin, nisan ayı başı ile ekim ayı sonu arasındaki süre içinde işçilerin tümünü veya bir kısmını kapsayan toplu izin uygulaması tatbik etmek suretiyle işçileri toplu olarak yıllık ücretli izne çıkarabilmesi söz konusu olabilecektir.

Toplu izin uygulamasının tercih edilmesi halinde, İşverenin tek taraflı olarak yıllık ücretli izin uygulamasına ilişkin tartışmalar da sonlanacaktır. Zira yönetmelikte açıkça toplu izin uygulaması İşverenin tek taraflı iradesi ile uygulanabileceği düzenlenmiştir.

2-) İŞVEREN KİMLERE TOPLU İZİN HAKKI VEREBİLİR?

İşverenin toplu izin hakkı vermek istemesi durumunda bu hak;

İşyerinde çalışan tüm işçilere,

İşyerinde çalışan belli bir kısım işçilere

Yıllık ücretli izin hakkına hak kazanmayan işçilere

Kullandırılabilir.

 

3-) TOPLU İZİN DÖNEMİNE YILLIK ÜCRETLİ İZİN HAKKINA HAK KAZANMAYAN İŞÇİLERİN DAHİL EDİLMESİ DURUMU

Yıllık ücretli izin yönetmeliğinin 10. Maddesini 3. Fıkrasında “Toplu izin dönemleri, bu dönemlerde henüz yıllık ücretli izin hakkını kazanmayan işçileri de kapsayacak şekilde belirlenebilir…” diye ifade edilerek toplu izin dönemine yıllık ücretli izin hakkına hak kazanmayan işçilerin de dahil edilebileceği belirtilmiştir.

Normal şartlar altında yıllık ücretli izne hak kazanmayan işçiye yıllık iznin avans olarak kullandırılması uygulamada ve sonrasında yargı aşamasında geçerliliği tartışmalı bir uygulamadır. Ancak toplu izin uygulaması bu durumun istinaslarından biridir.

Toplu izin döneminden faydalanacak işçilere yıllık ücretli izin hakkını kazanmayan işçilerinde dahil edilmesi durumunda söz konusu işyerinde ertesi yıl veya yıllarda toplu izin uygulaması yoluna gidilmemesi halinde, söz konusu işçilerin gelecek yıllık ücretli izne hak kazanma tarihleri genel esaslara göre belirlenecektir.

Anılan durumu bir örnek ile açıklamak gerekirse, 01.05.2019 tarihinde işe başlayan bir işçi 01.04.2020-16.04.2020 tarihleri arasında toplu izin uygulaması kapsamında yıllık ücretli izin kullanmış ve işyerinde bir daha toplu izin uygulanmamıştır. Böyle bir durumda işçi, 01.05.2019-01.05.2020 tarihleri arasında hak kazanacağı yıllık ücretli izni 01.04.2020-16.01.2020 tarihleri arasında kullanmıştır. İşçi bu durumda bir sonraki yıllık ücretli iznine 01.05.2021 tarihinde hak kazanacak ve bu iznini 01.05.2021-01.05-2022 tarihleri arasında kullanacaktır.

4-) HANGİ İŞÇİLER TOPLU İZİN UYGULAMASI DIŞINDA TUTULABİLİR?

Yukarıda da ifade edildiği üzere toplu izin uygulamasına gidilmesi işverenin inisiyatifinde olduğu gibi hangi işçilerin de söz konusu toplu izin uygulanmasından faydalanamayacağı da yine aynı şekilde işverenin takdirindedir.

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nin 11. Maddesine göre, “Toplu izin uygulanması halinde işveren veya işveren vekili, işyerinin korunması, işyerindeki araç, gereç, donatım veya makinelerin bakımı, hazırlanması, temizlenmesi veya güvenliğinin sağlanması gibi zorunlu durumlar için yeter sayıda işçiyi toplu izin dışında tutabilir.” şeklinde hüküm altına alınmıştır.

Buradan da açıkça anlaşılacağı üzere toplu izin döneminde işyerinde belirli durumların aksamaması amacıyla bazı işçiler toplu izin uygulaması dışında tutulabilir.

Belirli sayıda işçinin yukarıda sayılan nedenler doğrultusunda toplu izin uygulaması dışında bırakılması halinde işçiler yıllık izinlerini toplu izin döneminden önce veya sonra diledikleri tarihte işverence kullandırılır.

Ancak İşverenin toplu izin uygulaması sırasında İş Kanunda düzenlenen “Eşit Davranma” ilkesine aykırılık teşkil edecek davranış ve uygulamalardan kaçınması gerekmektedir.

5-) TOPLU İZİN UYGULAMA YÖNTEMİ
İşverenin, iş yerinde toplu izin uygulaması halinde, izin kurulu tarafından veya izin kurulu olmaması durumunda (izin kurulu bulunması zorunlu olmayan iş yerlerinde) izin kurulu yerine geçecek kimseler tarafından izin çizelgeleri hazırlanması ve iş yerinde ilanı gerekmektedir.  
İzin kurulunca hazırlanıp ilan edilecek çizelgede toplu izne çıkacak işçinin;

Adı soyadı,

Sicil numarası,

İşe giriş tarihi,

Yıllık izne hak kazandığı tarih, (Mecbur değildir. Zira, yukarıda da açıklandığı üzere işveren henüz yıllık izne hak kazanmayan işçiye yönelik olarak da toplu izin hakkı verebilir.)

İşyerindeki çalışma süresi,

İzin günleri sayısı,

Yol izni günleri sayısı,

İznin başlama tarihi,

İznin sona ereceği tarih,

belirtilir .

Toplu izin uygulamasından faydalanacak işçilerin izin günlerin sayısının tespitinde ise 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. Maddesine gidilecektir. Anılan maddeye göre işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi;

  • Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara ondört günden,
  • Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara yirmi günden,
  • Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmialtı günden,
  • Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün arttırılarak uygulanır.
  • Ancak onsekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz

 

şeklinde ifade edilmiştir. Ayrıca, yıllık izin süreleri iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılmış olması halinde söz konusu süreler uygulanır.

Sonuç olarak toplu izin uygulaması hiçbir hukuki tartışma yaratmadan İşverene tek taraflı olarak çalışanları yıllık ücretli izne çıkartma hakkı sağladığından yaşanılan Pandemi sürecinde de uygulanması önerilmektedir.

 

Saygılarımızla;

BAŞÇAVUŞOĞLU HUKUK BÜROSU

Yıllık ücretli izin yönetmeliği Madde 15 “İşçi sayısı yüzden fazla olan işyerlerinde işveren veya işveren vekilini temsilen bir, işçileri temsilen iki kişi olmak üzere toplam üç kişiden oluşan izin kurulu kurulur.

Yıllık ücretli izin yönetmeliği Madde 18 “İşçi sayısı yüzden az olan işyerlerinde; izin kurulunun görevleri, işveren veya işveren vekili veya bunların görevlendireceği bir kişi ile işçilerin kendi aralarında seçecekleri bir temsilci tarafından yerine getirilir.

Yıllık ücretli izin yönetmeliği Madde 19