Blog Image

 


KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ UYGULAMALARI
BİLGİ NOTU

Dünya Sağlık Örgütü tarafından 12 Mart 2020 tarihinde pandemi olarak duyurulan ve ülkemizde de etkilerini gösteren COVID-19 salgını kapsamında; bir süredir İdare tarafından alınan önlemler çerçevesinde bazı sektör ve alanlarda işyerlerinin faaliyetleri geçici bir süreliğine durdurulmuştur.

Ayrıca T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından defahatle zorunlu olmadıkça dışarıya çıkılmaması, sosyal ortamlarda bir araya gelinmemesi ve sosyal izolasyon tavsiye ve telkin edilmektedir.

Alınan tüm bu önlemler çalışma hayatında değişiklik yaratmış, yukarıda sayılan zorunlu işyerleri ve zorunlu olmamakla birlikte zorlayıcı nedenlerle bir kısım işyerleri kapanmak durumunda kalmıştır.

Bu bilgi notunda COVID-19 salgınının yol açtığı zorlayıcı sebep nedeniyle kısa çalışma uygulaması kavramı ve kısa çalışma ödeneğine başvurmak suretiyle iş faaliyetlerinin geçici süreyle kısmen veya tamamen durdurulmasına yönelik genel bilgiler yer almaktadır.
 
1- KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ NEDİR ?

Kısa çalışma uygulaması, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu Ek madde 2’de düzenlenmiş olup; ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerin varlığı halinde işyerindeki haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak önemli ölçüde azalması veya işyerinde faaliyetin tamamen veya kısmen geçici olarak durdurulması hallerinde işçilerin kısa çalışma ödeneği elde etmesine yöneliktir.


Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği Hakkında Yönetmelik’in 3. maddesinde “üç ayı geçmemek üzere 4447 sayılı Kanunun Ek-2 maddesinde sayılan gerekçelerle; işyerinde uygulanan çalışma süresinin, işyerinin tamamında veya bir bölümünde geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılması veya süreklilik koşulu aranmaksızın en az dört hafta süreyle faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması” olarak tanımlanmakta olan kısa çalışma; COVID-19 salgını sebebiyle işyerinde faaliyetin bu çerçevede azalması ya da durması halinde başvurulabilecek bir kanuni düzenlemedir.


Zira Yönetmelik’in 3/h maddesinde zorlayıcı sebepler “İşverenin kendi sevk ve idaresinden kaynaklanmayan, önceden kestirilemeyen, bunun sonucu olarak bertaraf edilmesine imkân bulunmayan, geçici olarak çalışma süresinin azaltılması veya faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması ile sonuçlanan dışsal etkilerden kaynaklanan dönemsel durumları ya da deprem, yangın, su baskını, heyelan, salgın hastalık, seferberlik gibi durumlar” olarak ifade edilmiştir.

 


2- KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİNE BAŞVURU
COVID-19 salgını sebebiyle işyerinde faaliyeti azalan ya da durdurulan işverenler, kısa çalışma uygulamasına geçmek için, Türkiye İş Kurumunun il ve ilçelerde kurulu birimlerine ve (imzalanmış bir toplu iş sözleşmesi varsa) sözleşmeye taraf olan işçi sendikasına yazılı bildirimde bulunmak suretiyle kısa çalışma talebinde bulunabileceklerdir.


İşverenin zorlayıcı sebeplerle işyerindeki çalışma süresinin önemli ölçüde azaldığı veya durduğu yönünde İŞKUR’a başvuruda bulunması ve İş Müfettişlerince yapılan uygunluk tespiti sonucu işyerinin bu durumlardan etkilendiğinin tespit edilmesi gerekmektedir.
Talebin uygunluğunun belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar, ilgili kurum ve kuruluşların da görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılan “Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği Hakkında Yönetmelik” ile düzenlenmiştir. Yönetmelik gereğince talebin uygunluğuna yönelik yapılacak inceleme ile geçici olarak çalışma sürelerinin azaltılması veya faaliyetin kısmen veya tamamen durdurulması ile sonuçlanan dışsal etkilerden kaynaklanan dönemsel durumlardaki zorlayıcı sebepler olarak anılan kriterler arasında uygun illiyet bağının olup olmadığı değerlendirilecektir.


İŞKUR İnternet sitesinde COVİD-19 Salgının “dışsal etkilerden kaynaklanan dönemsel durumlardaki zorlayıcı sebep” olarak kabul edileceği bildirilmiştir.


İşverenin kısa çalışma talebinin İş Müfettişlerince yapılacak uygunluk değerlendirilmesi üzerine, uygun bulunması halinde; işçilere kısa çalışma ödeneği ve işçilerin genel sağlık sigortası primleri ödenmesi hizmetleri sağlanmaktadır.

 


3- KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ
Kısa çalışma halinde işçiye İşsizlik Sigortası Fonundan kısa çalışma ödeneği ödenir. İşçinin kısa çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için, hizmet akdinin feshi hariç işsizlik sigortası hak etme koşullarını yerine getirmesi gerekir. Bu koşullar kısa çalışmanın başladığı tarihten önceki son 60 gün hizmet akdine tabi olanlardan son üç yıl içinde en az 450 gün süreyle işsizlik sigortası primi ödemiş olmasıdır. (*anılan süreler 7226 sayılı kanunla değişmiş sürelerdir.)


Kısa çalışma ödeneğinin süresi üç ayı aşmamak kaydıyla kısa çalışma süresi kadardır ve kısa çalışma ödemeleri, hak edilen işsizlik ödeneğinden mahsup edilmektedir.


Kısa çalışma ödeneğinin süresini altı aya kadar uzatmaya ve işsizlik ödeneğinden mahsup edilip edilmeyeceğini belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.


4- ÇALIŞMA SÜRESİNİN AZALTILMASI HALİNDE KISA ÇALIŞMA


Kısa çalışma işyerinin bir bölümünde veya tamamında çalışma sürelerinin geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılması halinde de gerçekleştirilebilir. Örneğin haftalık 45 saat çalışma yapan bir işyerinin kısa çalışma uygulamasına gidebilmek için çalışma sürelerini en fazla 30 saat olarak ayarlaması gerekmektedir.


Kısa çalışmanın günlük, haftalık veya aylık çalışma süresi içerisinde yapılacağı zaman aralığı işyerinin gelenekleri ve işin niteliği dikkate alınarak işverence belirlenir.


Uygunluk tespit raporunda; her bir işçi için kısa çalışma başlama tarihi farklı belirlenmiş ise belirlenen bu tarih; işçiler için ayrı ayrı kısa çalışma başlama tarihi belirlenmemiş ise işyeri için genel olarak belirlenmiş olan kısa çalışma başlama tarihi esas alınarak hak sahipliği tespit edilir.


Kısa çalışma başlama tarihi, uygunluk tespit raporunda belirtilen tarihten farklı bir tarih olamaz. Ayrıca, kısa çalışma başlama tarihi hangi tarih olursa olsun, kısa çalışma bitiş tarihi o işyerinde belirlenmiş olan bitiş tarihinden daha ileri bir tarih olamaz.


Kısa çalışma ödeneği, işyerinde uygulanan haftalık çalışma süresini tamamlayacak şekilde çalışılmayan süreler için aylık olarak verilir.


5- ZORLAYICI SEBEPLERLE KISA ÇALIŞMA YAPILMASI HALİ


İş Kanunu’nun 40 maddesi uyarınca yine aynı Kanun’un 24. ve 25. maddelerin (III) numaralı bentlerinde gösterilen zorlayıcı sebepler dolayısıyla çalışamayan veya çalıştırılmayan işçiye bu bekleme süresi içinde bir haftaya kadar her gün için yarım ücret ödenir. Bu nedenle zorlayıcı sebep nedeniyle kısa çalışma yapılması halinde Kurum tarafından verilecek ödenek, bu bir haftalık sürecin tamamlanmasından sonra ödenmeye başlanacaktır. Bu bir haftalık süre içerisinde ücret ve prim yükümlülükleri işverene aittir.

6- BAŞVURU KABUL SÜRECİ


Genel ekonomik, sektörel, bölgesel kriz veya zorlayıcı sebeplerden dolayı işyerindeki çalışma süresinin önemli ölçüde azaldığı veya durduğu, İş Müfettişlerince yapılan uygunluk tespiti sonucu işverene İŞKUR tarafından bildirilir.

İŞKUR İnternet Sitesinde COVİD-19 salgını nedeni ile yapılacak başvurularda uygun tespiti incelemesinin mahalline gidilmeksizin evrak üzerinden yapılacağı bildirilmiştir.

İşveren de durumu, işyerinde işçilerin görebileceği bir yerde ilan eder ve varsa toplu iş sözleşmesine taraf işçi sendikasına bildirir. İlan yoluyla işçilere duyuru yapılamadığı durumlarda, kısa çalışmaya tabi işçilere yazılı bildirim yapılır.

Kısa çalışma talebi uygun bulunan işveren Kurumca bildirilen sürede Kısa Çalışma Bildirim Listesini güncelleyerek gönderir.

7- KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ SÜRESİ, MİKTARI VE ÖDENMESİ

Günlük kısa çalışma ödeneği; sigortalının son oniki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %60’ıdır. Bu şekilde hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının %150’sini geçemez.

Kısa çalışma ödeneği, çalışmadığı süreler için, işçinin kendisine ve aylık olarak her ayın beşinde ödenir. Ödemeler PTT Bank aracılığı ile yapılmaktadır.

Kısa çalışma ödeneğinin süresi üç ayı aşmamak kaydıyla kısa çalışma süresi kadardır ve kısa çalışma ödemeleri, hak edilen işsizlik ödeneğinden mahsup edilmektedir.

Zorlayıcı sebeplerle işyerinde kısa çalışma yapılması halinde, ödemeler 4857 sayılı Kanun’un 24’üncü maddesinin (III) numaralı bendinde ve 40 ıncı maddesinde öngörülen bir haftalık süreden sonra başlar. Bu bir haftalık süre içerisinde ücret ve prim yükümlülükleri işverene aittir. Kısa çalışma yapan işçinin çalışılmayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günlerine ilişkin ücret ve kısa çalışma ödeneği miktarı, kısa çalışma yapılan süreyle orantılı olarak işveren ve Kurum tarafından ödenir.

Kısa çalışma süresince işçilerin alacağı yaklaşık ödeme aşağıda gösterilmektedir.

 

Son 12 Aylık Prime Esas Kazançların Aylık Ortalaması

Hesaplanan Kısa Çalışma Ödeneği Miktarı

Damga Vergisi

Ödenecek Kısa Çalışma Ödeneği Miktarı

Son 12 Ay Asgari Ücretle Çalışan

2.943,00

1.765,80

13,40

1.752,40

Son 12 Ay 4.000 TL ile Çalışan

4.000,00

2.400,00

18,22

2.381,78

Son 12 Ay 7.000 TL ile Çalışan

8.000,00

4.414,50 (*)

33,51

4.380,99

(*) Hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının %150’sini geçemeyeceği için ödenecek aylık kısa çalışma ödeneği miktarı bu şekilde hesaplanmıştır. 2020 yılında brüt asgari ücret 2.943,00 TL'dir.

 

8- FAZLA ve YERSİZ ÖDEMELERİN TAHSİLİ

İşverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan fazla ödemeler, yasal faizi ile birlikte işverenden, işçinin kusurundan kaynaklanan fazla ödemeler ise yasal faizi ile birlikte işçiden tahsil edilir.

9- KISA ÇALIŞMA SÜRESİNCE SİGORTA PRİMLERİ

İşçinin kısa çalışma ödeneği aldığı süre için genel sağlık sigortası primleri, İşsizlik Sigortası Fonu tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu’na aktarılır. Söz konusu dönemde kısa ve uzun vadeli sigorta primleri aktarılmaz.

10- KISA ÇALIŞMA SÜRESİNİN ERKEN SONA ERMESİ

İşverenin, kısa çalışma uygulaması devam ederken, normal faaliyetine başlamaya karar vermesi halinde durumu Kurum birimine, varsa toplu iş sözleşmesi tarafı işçi sendikasına ve işçilere altı işgünü önce yazılı olarak bildirmesi zorunludur. Bildirimde belirtilen tarih itibariyle kısa çalışma sona erer. Geç bildirimlere ilişkin oluşan yersiz ödemeler yasal faizi ile birlikte işverenden tahsil edilir.

11- KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİNİN KESİLMESİ

Kısa çalışma ödeneği alanların işe girmesi, yaşlılık aylığı almaya başlaması, herhangi bir sebeple silâh altına alınması, herhangi bir kanundan doğan çalışma ödevi nedeniyle işinden ayrılması hallerinde veya geçici iş göremezlik ödeneğinin başlaması durumunda geçici iş göremezlik ödeneğine konu olan sağlık raporunun başladığı tarih itibariyle kısa çalışma ödeneği kesilir.

12- KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ BAŞVURU FORMU

İşverenler, Kısa Çalışma Talep Formunu (Ek-1) ve kısa çalışma yaptırılacak işçilere ilişkin bilgileri içeren listeyi manyetik ve yazılı ortamda doldurarak kısa çalışma başvurusunda bulunulabilir.

Manyetik olarak kastedilen, ilk başvuruda doldurulan evrakların CD, USB Bellek gibi ortamlarda depolanarak yazılı evrak beraberinde teslim edilmesi zorunludur. Yani, evrakların hem ıslak imzalı hem de elektronik ortamda hazırlanması suretiyle başvuru yapılması gerekmektedir. Teslim edilen evrakların elektronik ortamda kopyasının alınması, kısa çalışma ödeneğinin devam ettiği sürede de ihtiyaç duyulacağı için önemlidir.

İŞKUR internet sitesinde COVİD-19 Salgını ile ilgili başvuruların elektronik ortamda yapılabileceği bildirilmiştir.

13- KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ BAŞVURUSUNA EKLENECEK EVRAKLAR 

Kısa Çalışma Ödeneği Başvuru formu ekinde aşağıda sayılan evrakların sunulması gerekmektedir.

Kısa Çalışma Uygulanacak İşçi Listesi,

Uygunluk Tespiti Yapılması Amacıyla Talep Edilen ve İşveren veya Yasal Vekilince Onaylı Başlıca Bilgi ve Belgeler (İşverenin tercihi doğrultusunda, başvuru esnasında teslim edilebileceği gibi, uygunluk tespiti esnasında Bakanlık İş Müfettişine de teslim edilebilir. Başvuru esnasında belgelerin teslim edilmesi, sürecin etkin ve verimli işlemesini kolaylaştıracaktır).

İşverenin Kısa Çalışma Talebine İlişkin Gerekçeli ve Yazılı Beyanı,

Ücret Bordroları,

İşçi Ücretlerinin ve Bununla İlgili Sigorta Primi ve Vergi Kesintilerinin Ödendiğini Gösteren Kayıtlar, 

Kısa Çalışma Uygulanan/Talep Edilen Döneme Ait Çalışma Sürelerini Gösteren ve İşçi İmzalarını İçeren Belgeler (Puantaj Kayıtları, İşçi Takibinin Yapıldığı Elektronik Dökümler vb.),

Cari Yıl ve Bir Önceki Yıla Ait; Geçici Gelir Beyannameleri ile Tasdikli Mali Tabloların Kayıtları, Üretimde Meydana Gelen Artış ve Azalış Miktarlarını Gösteren Belgeler veya Aynı Döneme Ait Söz Konusu Bilgileri İçerir Nitelikte Düzenlenmiş Tasdikli Bir Mali Analiz Raporu,

Alınan ve İptal Edilen Siparişlere ve Sözleşmelere İlişkin Belgeler,

Varsa Faaliyetin Kısmen Ya da Tamamen Durduğuna İlişkin Belgeler,

Varsa İşyerindeki Toplu İş Sözleşmesi Tarafı Sendika ile Kısa Çalışma Uygulanmasına İlişkin Düzenlenmiş Protokol, 

Varsa Yangın, Deprem, Sel, Su Baskını, Salgın Hastalıklar Gibi Mücbir Sebeplerin Varlığını Gösteren Belgeler,

Varsa Konuya İlişkin Diğer Belgeler.

Anılan belgelere ilişkin olarak somut Pandemi şartlarında İŞKUR’un mali bozulmanın ispatına ilişkin belgelerin (mali kayıtlar, iptal edilen sipariş ve sözleşme belgeleri vs..) ibrazı konusunda bazı esneklikler gösterebilmesinin mümkün olduğu değerlendirilmektedir.

Ancak, Kısa Çalışma Ödeneğine ilişkin başvurularda faaliyetini resmi düzenleme ve kararlar doğrultusunda durdurmak zorunda kalan ve faaliyetinin niteliği gereği başkaca bir yola başvurma imkânı bulunmayan çok sayıda işverenin bulunması nedeniyle kaynakların bazı eleme kriterleri getirilmek suretiyle kullanılması yönünde bir kısım eleme ve/veya öncelik kriterleri getirilebilmesinin ihtimal dahilinde olduğu düşünülmektedir.
Son olarak 22.03.2020 tarihi itibari ile İŞKUR internet sitesinde (https://www.iskur.gov.tr) yayınlanan ve aşağıda alıntılanan bilgilendirme metinde de Covid-19 salgınının zorlayıcı sebep olarak kabul edileceği ve başvuruların elektronik ortamda yapılabileceği bildirilmiştir.

İŞKUR resmi internet Sitesi - 22.03.2020
BİLGİLENDİRME METNİ

“Yeni Tip Koronavirüs (Covid-19) Etkili Kısa Çalışma Talebinde Bulunulması ve Talebin Değerlendirilmesi,

Çin Halk Cumhuriyeti’nin Vuhan kentinde ortaya çıkan ve birçok ülkede tesirini gösteren yeni tip Koronavirüsün (Covid-19) olası etkileri dikkate alınarak "dışsal etkilerden kaynaklanan dönemsel durumlardan ileri gelen zorlayıcı sebep" kapsamında kısa çalışma uygulaması başlatılmıştır

Koronavirüsten olumsuz etkilendiği gerekçesiyle kısa çalışma talep eden işveren; buna ilişkin kanıtlarla birlikte Kısa Çalışma Talep Formu  ile kısa çalışma yaptırılacak işçilere ilişkin bilgileri içeren listeyi bağlı olduğu İŞKUR biriminin elektronik posta adresine, elektronik posta göndermek suretiyle kısa çalışmaya başvuru yapabilir.

Başvuruların işyerine gidilmeden de belge üzerinden hızlı bir şekilde sonuçlandırılabilmesi için koronavirüsten olumsuz etkilenildiğine dayanak teşkil eden belgelerin başvuruya eklenmesi önem taşımaktadır. Gerektiğinde işverenle irtibata geçilerek ilave belgeler talep edilebilecektir. İşverenlere başvurusunun alındığı yine aynı yolla en kısa sürede bildirilecek ve başvurular uygunluk tespiti amacıyla Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına gönderilecektir.”


Ayrıca 26.03.2020 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7226 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapan Kanun’un 41. maddesi uyarınca COVID-19 salgını sebebiyle kısa çalışma ödeneğinden yararlanmak için aranan şartlarda geçici olarak değişiklik yapılmıştır.


Bu doğrultuda;


- Kısa çalışma ödeneğinden yararlanacak olan işçiler için kısa çalışmadan önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olma şartı 60 güne, son üç yıl içinde en az 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası ödemiş olma şartı da 450 güne indirilmiştir. (Bilgi notuna işlenmiştir)


- Bu koşulları taşımayan işçiler açısından ise kısa çalışma süresini geçmemek üzere son işsizlik ödeneği hak sahipliğinden kalan süre kadar kısa çalışma ödeneği alabilecekleri düzenlenmiştir


 - Bu kapsamda kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilmek için iş yerinde kısa çalışma uygulanan süre boyunca işveren tarafından 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25. Maddesinin birinci fıkrasının ikinci bendinde yer alan ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler hariç olmak kaydıyla işçi çıkarılmaması koşulu getirilmiştir.


 - Bu madde kapsamında yapılan başvuruların, başvuru tarihinden itibaren 60 gün içinde sonuçlandırılacağı düzenlenmiştir.